EGABeko presidentearen bloga

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordea

Category: Datos (Page 1 of 5)

Recursos hídricos

Ura

2010eko uztailean Nazio Batuek adierazi zuten edateko ura eskuragarri izatea eta oinarrizko saneamendua ezinbesteko eskubidea direla gizakientzat. Urte horretako kalkuluen arabera, munduan zehar 900 milioi pertsonek ez zuten edateko ura lortzeko aukerarik, eta gehiagok ez zuten oinarrizko saneamendurik. Zifra hori apenas gutxitu da ordutik aurrera. Egoera onean dagoen ura eskuragarri izatea mundu-mailako arazo handienetarikoa da oraindik ere. Zenbait lurraldetan, hil ala biziko kontua da: lehorteek goseteak zehazten dituzte, heriotza-tasa gehitu egiten da kutsatutako ura kontsumitzearren…

Garatutako herrialdeetan beste batzuk dira urarekin lotutako arazoak. Gizakiok kontsumitu ahal izateko ura lortzea eta oinarrizko saneamendua aurreko mendean konpondu ziren arazoak dira. Europan, 2000. urtean onetsitako Uraren Esparru Zuzentarauaren helburua ondasun honen iraunkortasuna bermatzea da, eskaria etengabe hazten baitoa. Zuzentarauak ura era moderno batean kudeatzeko oinarrizko printzipioak zehazten ditu, eta hala, arro hidrografikoak babesten dira eta uraren ziklo orokorraren balioa nabarmentzen da.

2014an EINek egin zuen azken “Uraren Hornidura eta Tratamenduaren Inkestaren” arabera, EAEko uraren kontsumoa gutxitu egin zen aurreko urtearekin alderatuz. 184,8 Hm3 kontsumitu ziren (% 3,9ko beherakada 2013. urtearekin alderatuz) eta beherakada arlo guztietan gertatu zen, besteak beste Euskadiko etxeetan, industrian, zerbitzuetan, nekazaritzan, abeltzaintzan eta udaleko ureztatze eta urarekin gauzatutako garbiketa-kostuetan. Per capita kontsumoaren gutxitzea are handiagoa izan zen, 2013 eta 2014 artean % 5,7ko beherakada egon baitzen, eta hala, berriz ere Espainiako batez bestekoaren azpitik kokatu zen: 116 litro bizilagun eta egun bakoitzeko, eta batez bestekoa 132koa zen. Hala ere, eta Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetako Batzordeak garaiz ohartarazi zuen bezala, saneamendu-sareko isuriak, apurketak eta matxurak nabarmenki egin zuten gora eta % 8,9 izan ziren, 2013an galdutakoa baino ia bi puntu eta erdi gehiago. Kezkagarria den atzerakuntza da hori.

FEDER

EGEF 2014-2020 Programaren xehetasunak

Joan zen ostiralean, Ekonomia eta Gizarte Arazoetako Batzordeko Bilboko egoitzan egon ziren Eusko Jaurlaritzako Ogasun eta Finantza Saileko Ekonomia eta Planifikazio Zuzendaritzako bi ordezkari, EGEF 2014-2020 Programa Eragileari eta Estrategia Atlantikoari buruz hitz egitera etorri zirenak hain zuzen ere. Eskualdeko politikako burua den José A. Varela eta EBko Politika eta Finantzazio teknikaria den Aitor Romero izan ziren bertaratu zirenak, eta berriz ere egin zuten ekarpena eskertu nahiko nieke.

Ordezkari biek egin zuten aurkezpenean nagusiki jorratu zituzten gaiak honakoak izan ziren: Batasuneko finantza-esparrua, Egitura- eta Inbertsio- Funtsak eta funts horien banaketa EAEn.

Dakizuen bezala, EGEF erkidegoko finantza-tresna da, Europako eskualde behartsuenak garatzera zuzenduta dagoena, alegia. Historikoki, itzuli beharrik gabeko diru-laguntzak banatu ditu arlo oso anitzetan (energia, garraioa, ingurumena, IKTak, I+G+b, nekazaritza, arrantza, turismoa…), Batasuneko kohesio sozial eta ekonomikoari laguntzeko eta eskualdeen arteko desorekak zuzentzeko. Logikoa den bezala, denborarekin lehentasunak aldatu egin dira, eta aldaketa horiek aldi bakoitzerako ezartzen diren gaikako helburuetan islatzen dira. Kasu honetan, Euskadiko EGEF 2014-2020 Programa Eragileak hauek jasotzen ditu: I+G+b sustatzea; IKTen erabilera eta kalitatea hobetzea; ETE-en lehiakortasuna hobetzea; karbonoan baxua den ekonomia sustatzea; klima-aldaketara egokitzea eta ingurumena kontserbatu eta babestea.

Ostiraleko agerraldian jaso nituen zenbait zifra kopiatuko ditut ondoren, Europako laguntza hauen testuinguruan gure egoera ulertzeko nahikoa esanguratsuak iruditzen zaizkidalako. Hala, adibidez, 2014-2020rako erkidegoko aurrekontua 1.082.555 milioi eurokoa da – EBko nazio-errenta gordinaren % 1-. Kopuru horretatik, Espainiari emandako Egitura- eta Inbertsio- Funtsak 38.000 milioi euro baino zertxobait gehiago dira. 1986 eta 2013 artean, Euskadiri zuzendutako Europako eskualdeko laguntza 3.611 milioi eurokoa izan zen, eta kopuru horri egungo 2014-2020 programazio-aldiari dagozkion 588 milioi euroak gehitu behar zaizkio. Horrek esan nahi du, gure autonomia erkidegoak lehen hogei urteetan (1986-2006) jaso zuen laguntzaren urteko batez bestekoa 151 milioi eurokoa izan zela, eta ordutik aurrera, urteko batez besteko ekarpena ia erdiraino gutxitu da -83 milioi-. Hala, Batasunaren testuinguruan, EAEko egoera hobetu egin da.

Seme-alabarik gabeko familiak

Lehengo egunean Eusko Jaurlaritzak “Euskal Familien eta Familia-Etxeetako Inkesta” delakoa argitaratu du, FFEI siglez ezagunagoa. Inkesta horren helburua da EAEko familien egitura demografikoaren xehetasunak jakitea, euren arazoak eta beharrizanak agerian jartzeko eta, horrela, familiaren arloko politikak hobetzeko. Azken inkestan zehatz-mehatz aztertu da Euskal Autonomia Erkidegoko 3.500 familiaren errealitatea. Horrek bide ematen du osotasunaren irudi nahiko sinesgarria lortzeko.

Inkesta horretatik hedabideek azpimarratu egin dituzte deigarrienak iruditu zaizkien alderdiak; besteak beste, EAEko familia dezentek uko egin diotela oraingoz umeak edukitzeari, aurrean dituzten zailtasun ekonomikoen ondorioz. FFEI inkestaren arabera, uko egite hori adierazi duten familien kopurua ez da guztizko kopuruaren % 1era ere iristen, baina, edozelan ere, kopuru adierazgarria da —zazpi mila familia inguru—, eta kontraste latza egiten du gure errealitate demografikoarekin, Europako jaiotza-tasa txikienetakoa dugu-eta. Adin-piramideak Euskal Autonomia Erkidegoan aldaketa handia izan du azken hogeita hamar urteotan: oinarria mehetu egin da eta tontorra zabaldu; eta hainbesteraino eta halako moduan egin du non, gaur egun, EAEko hiru pertsonatik batek 55 urte baino gehiago dituen. Horrela kolektibo definitu bat sortu da, eta hain zuzen ere Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak kolektibo horri berariaz atal bat eskaini dio aurten argitaratutako Memoria Sozioekonomikoan. Gai horretaz aritu naiz oraintsu, EAEko biztanleriari buruzko azken udal erroldako datuen argitalpenaren harira argitaratutako artikulu batean.

Nolanahi ere, EAEko familia kopuru nabarmen batek zailtasun ekonomikoen ondorioz seme-alabak edukitzeari uko egitea 2010etik aurrera areagotuz joan den arazoa da, EGABek argitaratu dituen dokumentuek erakusten duten bezala. Uko egite horren arrazoi bakarrak ez dira ekonomikoak edota lanaren ingurukoak; aitzitik, seme-alabak zaintzeko oztopoak ere hartzen dira kontuan, Batzordetik ohartarazi izan dugun moduan. Eta azken alderdi horri dagokionez, lana, norberaren bizitza eta familia bizitza uztartzeko formula bat ekarri nahi dut gogora, baloratzeko proposatu genuena, beste batzuekin batera. Telelanaren hedapenaz ari naiz, oso modalitate baliagarria baita gurasoek seme-alabak zaindu ahal izateko. Ez da, ezta hurrik eman ere, arazoa konponduko duen panazea, baina bai konponbiderako ekarpen bat.

Page 1 of 5

© 2017 Copyright Consejo Económico y Social Vasco | Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordea