EGABeko presidentearen bloga

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordea

Category: Memoria Socioeconómica (Page 1 of 2)

Post 20180910 Una situación preocupante, necesitada de una respuesta urgente

Egoera kezkagarria, premiazko erantzuna behar duena

Europar arazoa da. Demografia egoera Europar Batasunean kezka orokortua da duela urte batzuetatik hona. Euskal Autonomia Erkidegoan are kezkagarriagoa da arazoa. Azkeneko udal erroldak (2018ko urtarrila) gure erkidegoaren demografi geldialdia berriz errepikatzen du laugarren urtez ondoz ondo eta saldo begetatiboa negatiboa da. EAEn jaio baino jende gehiago hiltzen da eta datuen arabera, joera ez da itxaropentsua: 2016. urtean jaiotza-tasak % 3,2 egin zuen behera, aurreko urtekoarekin erkatuz gero.

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordea jada gaiari buruz ohartarazten hasia da. Gure azken txosten sozioekonomikoan egoera “oso kezkagarritzat jotzen genuen eta premiazko erantzuna eskatzen zuen”. EGABren iritziz, Euskal Autonomia Erkidego guztirako eredu orokorra behar da, eremu honetan politika publikoak modu zeharkakoagoan eta koordinatuagoa bideratzeko. Duela gutxi Jaurlaritzak eta euskal erakundeek familia eta haurtzaroarentzat itunak eta estrategiak planteatu dituzte eta aukera bat izan daitezke egungo demografia egoera alderantzika dezaketen neurriak hartzeko. Gogorarazi eta balioztatu behar dugu gure demografia oreka atzerriko biztanleei esker mantentzen dela. Beren ekonomia eta kultura ekarpena demografia bermea da, ez bakarrik hemen, baita Europa osoan ere. Izan ere, etorkinengatik Europar Batasunak nazioartean bere garrantzia manten dezake.

Ez dut atari hau amaitu nahi nahiko berria den fenomenoa azpimarratu gabe, hain zuzen ere, gure Autonomia Erkidegotik goi mailako titulazioak dituzten pertsonak irtetea. Joera honek jarraitzen badu eta biziagotzen bada, baldintza kualitatiboetan arazo larria izango dugu. Horregatik garaiz jardun behar dugu fenomeno honen arrazoiak aztertu eta euste neurriak hartzeko. Helburua giza kapitalaren galera geldiaraztea da.

Post 20180802 Hábitos de vida no saludables

Osasungarriak ez diren bizi-ohiturak

Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak argitaratutako azkeneko memoria sozioekonomikoan deigarriak diren zenbait datu daude, eta horien inguruko hausnarketa egin dugu. Osasungarriak ez diren bizi-ohiturekin loturiko datuak dira hain zuzen ere; zehazki, tabako eta alkohol kontsumoari eta obesitateari buruzkoak. Azken horretatik hasiko naiz. Eskuragarri ditugun datuak orain dela lau urtekoak dira (Osasunaren Europako Inkesta Espainian, 2014an): 18 urtetik gorako EAEko biztanleriaren % 13ak obesitate arazoak ditu. Portzentaje hori % 46ra arte igotzen da gehiegizko pisua duten biztanleak gehitzen baditugu. Tasa Espainiako batez bestekoaren azpitik dagoen arren, joera goranzkoa da (2001ean baino portzentajezko lau puntu gehiago). Ez dago gogoratu beharrik obesitatea arrisku handiko faktore bat dela hainbat gaixotasun kroniko eta larrietarako.

Inkesta horrek, bestalde, jokaera ezberdina erregistratzen du emakume eta gizonezkoen artean tabakoaren kontsumoari dagokionez Euskadin. Emakumeek gizonek baino gutxiago erretzen dute egunean eta emakumeen tabako kontsumoa Espainiako emakumeen batez besteko kontsumoa baino baxuagoa da. Gizon euskaldunek, aldiz, gizonezkoen nazio mailako batez besteko portzentajea gainditzen dute. 2014an, 15 urtetik gorako Euskadiko biztanleriaren ia % 23ak erretzen zuen egunero.

Alkohol kontsumoari dagokionez, datuak ere kezkagarriak dira. Euskadik, autonomien artean, bigarren alkohol kontsumo tasarik altuena dauka eta, honako honetan ere, gizonezkoen kontsumoa altuagoa da. Hala ere, beste autonomia erkidego batzuekin alderatuta, emakume euskaldunen alkohol kontsumo altua nabarmentzen da, izan ere, emakume euskaldunak lehenengoak dira autonomien arteko rankingean. 15 urtetik gorako EAEko biztanleriaren % 76ak baino gehiagok alkohola kontsumitu zuen 2014an –eskuragarri dugun estatistikaren urtea– eta Euskadi 9,3 puntutan gailentzen da Espainiako batez bestekotik. Datu tristeak dira eta EGABek abisua eman nahi izan du eta datu horiek hausnartu beharko liratekeela uste du.

MEMORIA

2017ko Memoria Sozio-ekonomikoa: Hobekuntza geldiko urtea

Oro har, azken urteotan hobera doa Euskal Herriaren egoera sozial eta ekonomikoa, nahiz eta krisi ekonomikoaren aurreko maila berreskuratzetik oraindik ere urruti gauden. Alderdi sozio-ekonomikorik gehienak hobetu dira, baina geldiro-geldiro. Ondorio hori ateratzen da Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordeak urtero argitaratzen dituen azken Memoria Sozio-ekonomikoak irakurri ostean. Horietako azkena, 2017. urteari dagokiona, uztailaren 10ean argitaratu zen.
Memoria horretarako idatzi nuen aurkezpen-testuan 2017. urtea, oro har, euskal ekonomiarako ekitaldi positiboa izan zela adierazi nuen. Gora egin zuten jarduera ekonomikoak eta enpleguak, nahiz eta kontsumoa eta ekipo-ondasunen arloko inbertsioa hain sendo ibili ez. Halaber, EEGABren Memorian agertzen den defizit kezkagarrienetako bat ere azpimarratu nuen; izan ere, Espainiako eta Europako defizitaren batez bestekoa baino handiagoa da gure defizita. Energia-mendekotasunaz ari naiz. Hain zuzen ere, Brent petrolioaren igoerek alerta egoeran jartzen gaituzte etengabe, susperraldi ekonomikoa atzeratu baitezakete. Energiaren alorreko eredua aldatzearen aldeko apustua egin behar dugu, gurean eredu eragingarriagoa eta iraunkorragoa gauzatze aldera. Eta, aldi berean, aurrera egin behar dugu egungo dimentsio urria gainditzen duen eta lehia arloan hazten lagunduko digun ekoizpen-egitura eratzen; horrela, krisialdian galdu genuen aberastasuna eta enplegua berreskuratuko ditugu (ehun mila lanpostutik gora 2009-2013 laurtekoan, Autonomia Erkidegoan zegoen enplegu-tasaren guztirakoaren hamarrena). Hala eta guztiz ere, 2017. urtean hoberantz egin zuten lan-merkatuaren adierazkaririk gehienek, bai eta gure bizi-baldintzak islatzen dituzten adierazkariek ere, Europako herrialde nagusienen pare-pareko gizarte-babeserako sistema baitugu (nahiz eta oraindik ere krisialdiaren aurreko maila berreskuratu ez). Esparru honetan, eta bai gainerakoetan ere, EEGABren Memoria Sozio-ekonomikoak gogoeta eta ohar interesgarriak biltzen ditu. Heldu diren egunetan helduko diot horietako gogoeta zehatz bati.

Page 1 of 2

© 2017 Copyright Consejo Económico y Social Vasco | Euskadiko Ekonomia eta Gizarte Arazoetarako Batzordea